Muốn to bằng…con bò!

Hà Sĩ Phu

Tôi cứ nhớ mãi hồi còn học lớp Dự bị (cours preparatoire, tương tự như lớp 2 lớp 3 bây giờ), vớ được cuốn thơ song ngữ “Thơ ngụ ngôn La Fontaine” (Les fables de La Fontaine), đọc lấy đọc để, đọc đi đọc lại, khoái trá. Cụ Nguyễn Văn Vĩnh dịch thơ rất dễ nhớ, mà những tranh minh họa của họa sĩ Mạnh Quỳnh theo kiểu comique (hý họa) thì quá gây ấn tượng, xem một lần là nhớ đến già. Một trong những bài gây ấn tượng nhất có lẽ là bài “Con nhái muốn to bằng con bò”:

anh

 

Con nhái nom thấy con bò,
Hình-dung đẹp-đẽ, mình to béo tròn.
Nhái bằng quả trứng tí-hon.
Lại toan cố sức bằng con bò vàng.
Ngậm hơi, cổ bạnh, bụng trương;
Kêu: – Chị em đến xem tường cho ta.
Đã bằng chưa, chị trông, nà?
Bạn rằng: – Còn kém!  Nhái đà phồng thêm;
Hỏi rằng: – Được chửa, chị em?
Bạn rằng: – Chưa được; Phồng thêm ít nhiều.
– Chị ơi! Còn kém bao nhiêu?
Bạn rằng: – Còn phải phồng nhiều. Kém xa!
Tức mình, chị nhái oắt ta,
Lại phồng bụng quá vỡ ra chết liền
….

Hồi ấy còn trẻ con, thấy khoái thì xem, nào có hiểu gì ý nghĩa sâu xa. Thế mà nay, chỉ còn 4 năm nữa đã thành “ông lão 80”, tôi mới  đột nhiên nhớ lại.

Chả là bây giờ thấy cái gì người ta cũng muốn to, cũng muốn…hoành tráng khủng khiếp. Ừ thì con đường to để xe cộ đi cho dễ, cái siêu thị to để khách vào mua cũng sướng, cái tháp truyền hình thật cao để phủ sóng được xa, tốt thôi. Nhưng cái bánh chưng cũng muốn khổng lồ để vào Guinness, mà nhân làm bằng tấm xốp polyme thì để cho ma nó ăn à? Cả chiếc bánh dày, tô hủ tiếu, cái bánh tét cho đến cả chai rượu… cũng muốn khổng lồ nhất thế giới thì thật là…điên!

Xin lưu ý rằng ngay cả với những công trình lớn lao hữu ích thì cũng phải phù hợp với điều kiện và khả năng thực tế, không thể bắt chước những nước quá giàu, và nếu dùng kinh phí nhà nước (tức là của nhân dân) thì vẫn phải lắng nghe hoặc trưng cầu ý kiến của dân.

Huống chi, nay lại đến chiến dịch “tượng đài Bác Hồ”, tỉnh nào cũng ganh nhau sao cho có cái quảng trường thật rộng, có tượng “Bác” thật to, mà to đến mức tiêu tốn “kinh phí 1.400 tỷ đồng” thì xin thưa, nói khí vô phép chứ, thối không ngửi được ạ.

Nước mình còn thuộc loại nước lạc hậu, dân quá nghèo, sao không thương những em bé phải trượt ròng rọc qua sông đi học, những mẹ già nhặt rác kiếm sống qua ngày, những bệnh nhân phải chen nhau nằm cả dưới gầm giường bệnh viện, những nam nữ thanh niên nghèo phải đi làm như nô lệ khắp nơi…mà lại rửng mỡ định tự tiện đổ 1.400 tỷ đồng như “tiền chùa” vào một đại công trình không xuất phát từ nhu cầu thiết thực và từ mọi mặt của thực tiễn xã hội, nhất là nhận thức và tâm lý của xã hội hôm nay?

Người ta có thể đặt ra nhiều câu hỏi về nguyên nhân của bệnh dịch thích “hoành tráng giật gân” hiện nay nói chung và về tượng đài HCM nói riêng.

– Hoặc là háo danh muốn được ghi vào kỷ lục?

– Hoặc là tư duy nhiệm kỳ muốn để lại dấu ấn cá nhân thời mình tại chức?

– Hoặc về chính trị, muốn tự cứu bằng cách bao phủ xã hội bằng một hình tượng gọi là chủ nghĩa yêu nước đặc hiệu Việt Nam thoát khỏi hệ Mác-Lê đã hết thời?

– Hoặc là nương theo chủ trương chính trị ấy để tham nhũng mưu lợi riêng?

– Hoặc đây là  phàn ứng ngược của mặc cảm tự ty, tự gồng lên cho vĩ đại , tự tô vẽ, tự dối mình, hòng dối người, tự mê mình mà tự sướng, hòng che đậy khỏa lấp thực trạng bất lực, thấp kém, như cái bánh chưng khổng lồ bất chấp ruột bằng polyme độc hại?

Dẫu là nguyên nhân nào thì đây cũng là một hiện tượng dở, tiêu cực, nên tránh, nên dừng, nên bỏ. Song, điều đáng buồn là hầu như tất cả các nguyên nhân tiêu cực nói trên đều hiện hữu, đều ở cùng một phía và cộng hưởng với nhau thành sức mạnh để chống lại mọi tiếng nói tỉnh táo của lương tri, chẳng biết rằng khoe tượng đài cho lắm chính là tự khoe nền độc tài!.

Trở lại bài thơ ngụ ngôn, tại sao anh hề tội nghiệp muốn to bằng con bò kia lại là con nhái mà không phải một con gì khác? Vì nó là con vật biết mình nhỏ bé quá thì đã đành, nhưng sao không phải là con chuột, con rắn, con chim, …? Chim, chuột , rắn…không thể có ảo tưởng lớn bằng con bò vì chúng tự thấy mình không thể. Nhưng chàng nhái được trời phú cho những “ưu điểm” dẫn nó đến tự huyễn hoặc. Tác giả đã mô tả 3 năng lực ấy: Ngậm hơi, cổ bạnh, bụng trương! Quả là chỉ anh nhái bén mới có 3 ưu điểm khác đời này, chút tài năng bẩm sinh rốt cuộc đã làm hại nó.

Cuối cùng La Fontaine (*) cũng trở lại với xã hội con người:

Ở đời lắm kẻ thật điên,
Sức hèn lại muốn tranh tiên với người.
Dại thay những thói đua đòi
Vinh gì cuộc rượu trận cười mà ganh.
Để cho cơ-nghiệp tan-tành.

Những bài thơ ngụ ngôn đã ra đời cách đây hơn 300 năm mà sao như đang nói cho xã hội hôm nay? Ba trăm năm là bước tiến rất xa về kinh tế, về khoa học – kỹ thuật nhưng là khoảng cách không đáng kể về bản tính, về thói đời và nhân cách con người, về cuộc giằng co giữa “thú và nhân”, giữa thiện và ác.

Văn minh về khoa học-kỹ thuật phát triển nhanh ư, thì cả Thiện và Ác đều dùng những thành quả ấy làm công cụ cho mình. Công cụ ngày càng tinh vi và hữu hiệu chỉ càng khiến cho cuộc đấu tranh ngày càng gay cấn và ngụy trang phức tạp hơn thôi. Cái Ác ngày càng đội lốt Thiện một cách gần như hoàn hảo khiến cho giới duy cảm càng dễ bị lừa.

Nhưng xã hội càng bị lừa thì sự duy lý cũng được hun đúc thêm để ngày càng sắc sảo. Cứ thế, đấu tranh để tiến hóa là con đường bất tận.

Thế kỷ 21, dù Internet với những bàn phím đã gom trí thức cả loài người vào một tập đại thành khổng lồ, dù con người đã bay tới những hành tinh xa lắc thì những câu chuyện ngụ ngôn viết bằng lông ngỗng thuở xưa vẫn mãi là những viên đá lát đường nhận thức, chẳng bao giờ cũ.

Trước mắt ta những con nhái và những con bò vẫn nhởn nhơ vô tình nhắc mãi bài thơ cuộc đời “Dại thay những thói đua đòi, Vinh gì cuộc rượu trận cười mà ganh…”.

 H.S.P. (Đà Lạt 8-8-2015)

(*) Jean de La Fontaine (Lã Phụng Tiên) là nhà thơ ngụ ngôn danh tiếng nước Pháp, sinh ngày 8 tháng7 năm 1621, mất ngày 13-4-1695 tại Paris, thọ 73 tuổi.

Advertisements

17 phản hồi to “Muốn to bằng…con bò!”

  1. Dzung Nguyen Tien Says:

    Một khi người ta giáo dục trẻ em một cách chính thống chỉ bằng thơ Tố Hữu, bằng lịch sử đảng và triết học Mác và tư tưởng nọ kia thì ngụ ngôn La Fontaine, chuyện cổ Grim hay bất kỳ cái gì khác đều là phản động.

  2. Khách Says:

    Tất cả các chế độ Độc tài, là phát xít, quân phiệt, hay cộng sản… đều muốn dùng tượng đài, công trình kiến trúc thật đồ sộ, vĩ đại… tạo cho các công trình ấy có một “công năng” mới, mang tính độc tài, đó là “uy hiểp người dân”.
    Người dân đứng trước những công trình như vậy sẽ có tâm lý sợ hãi trước uy quyền của thể chế độc tài, cảm giác mình hoàn toàn nhỏ bé, nếu mình chịu đựng, phục tùng thì cũng được “bình đẳng” trong giai cấp của mình.
    Nhưng cái thời ấy qua rồi, nhân dân ai cũng hiểu thời này là thời “kinh tế thị trường”, thời của lợi dụng chức quyền, thời của bọn ăn cắp. Muốn ăn cắp được thì vẫn phải lừa bịp, vẫn phải xây tượng HCM, đó là mong muốn không phải chỉ của lũ quan tham “không có tượng, Sơn La bị thiệt thòi” – mà cũng là ý đồ của lũ Tuyên Giáo ở TƯ.
    Cũng nhờ dư luận mà ” Kế hoạch đến 2030 VN sẽ có thêm 58 tượng đài HCM” trên trang web của Tuyên giáo đảng CSVN đã bị rút xuống.
    Lũ Lợn CSVN cũng biết sợ dư luận? Tôi nghĩ là không, chúng vẫn muốn cùng với thi hài HCM – phồng to như con bò!
    Chúng sẽ được nổ tung xác.

    • chính nghĩa Says:

      thế nào là uy hiếp người dân, tượng đài đó là hình tượng cho hình ảnh của dân tộc, xây tượng đài thì có làm sao chẳng hề sao cả, xây tượng là để thể hiện lòng tôn kính của họ thôi có gì mà phải xoắn nhằng nhặng lên, còn bài toán quản lí tiết kiệm thì đó lại là một vấn đề khác, còn mấy cái luận điệu rêu rao kiểm tâm lí chiến rẻ tiền đó chằng ai nghe đau

  3. quang vinh Says:

    Có câu hỏi quan trọng nhất là các quan Tỉnh ăn được bao nhiêu nếu dự án được thực thi?

  4. hoa lan Says:

    hả

  5. TruongVanCu Says:

    Xin kể thêm vài vụ “phồng mang”:
    – một quốc gia khoa học kỷ thuật không phát triển nhưng lại muốn ào ạt chế tạo ngay tàu thủy (Vinasin).
    – Nhật, Đức còn sợ không khống chế nỗi năng lượng hạt nhân và tìm cách loại thứ năng lượng nguy hiểm này. Việt Nam ngược lại vẫn quyết chơi.
    – Có quốc gia nào dám xây một cái lăng hoành tráng như VN?

    Các câu khẩu hiệu còn “Phồng mang” khiếp hơn:
    – Đảng CSVN quang vinh MUÔN NĂM! (vài năm đã ghê rồi, đằng này phải muôn năm mới ác).
    – Chủ tịch Hồ Chí Minh VĨ ĐẠI SỐNG MÃI trong sự nghiệp của chúng ta! (nên sửa lại thành PHÌNH PHƯỜNG SỐNG HƠI LÂU QUÁ).

  6. Nguyen Thanh Says:

    Nhân dân vùng dậy đập bỏ sự thối nát này!!!

    • chính nghĩa Says:

      làm gì có sự thối nát, muốn nói người ta thì mình cũng phải hơn đáy, nhìn cộng đồng bò vàng thì có thể thấy được sự thối nát đó nhìn cộng đồ ng cờ vàng thì có thể thấy họ thối nát đến mức nào, họ là những con người cổ hủ chỉ biết chống cộng một cách điên khùng, thậm chí rất nhiều người đang tham tiền của cộng đồng rồi ôm bỏ trốn đấy sao chẳng ai nói

  7. Nguyen Thanh Says:

    Tại sao đến nay nhân dân vẩn còn sợ mà không đứng lên đập đổ sự thối nát, bóc lột dưới chế độ này? Trên thế giới chỉ còn 3 quốc gia dưới chế độ ngu dốt này: Cu Ba, Bắc Triều Tiên, và Trung Hoa Cộng Sản.

    • chính nghĩa Says:

      đừng coi thường những nước đó, những nước đó đã làm cho thằng Mỹ khiếp sợ đấy, triều tiên với chương trình hạt nhân hiện đại đã làm cho mỹ cũng phải khiếp sợ, vừa mới đây thôi tàu khựa hạ giá đồng nhân dận tệ thì đã làm cho cả thị trường tiền tệ chao đảo đó thôi. cứ chửi đi

  8. TRUYỆN – THƠ – BLOG – VIDEO – ẢNH | 真 忍 活 Says:

    […] Tôi không biết 🎭 Muốn to bằng…con bò! 🎭 Những Năm Dài Triền Miên …Dứt Khoát. 🎭 Làm chủ tịch thì phải có tinh […]

  9. Trần giả Tiên Says:

    Đảng Thổ Tả Việt Gian CS
    Đảng dìu dắt thiếu nhi thành trộm cướp
    Giải phóng đàn bà thành đĩ, thành trâu
    Giúp người già bằng bắt bớ rể dâu
    Và cải tiến dân sinh thành xác mướp
    Đảng thực chất chỉ là Đảng cướp
    Dựng triều đình mông muội giữa Văn minh
    Sống tạm thời nhờ thủ đoạn yêu tinh,
    Nhờ súng đạn Tàu, Nga, bắt bớ
    Đảng tắt thở cuộc đời mới thở !
    Ngục sĩ Nguyễn Chí Thiện (1973)

  10. chính đảng Says:

    con đường đấu tranh chống cộng đội mác dân chủ của những nhà chống cộng viên thì mãi mãi chẳng thể nào có thể đạt được hiện thực, đơn giản bởi vì họ không có được lòng của nhân dân, thêm vào nữa cái nội bộ của họ thì lục đục cắn nhau vì tiền và không có uy tín

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: