Phiếm đàm: Người Việt học hay hay hay học ?

Đào Dục Tú

 Người Việt thường tự hào dân mình có truyền thống hiếu học. Những câu cổ ngữ toàn phần chữ Hán được dẫn ra để diễn giải và minh chứng xa gần cho tinh thần ấy như ” tôn sư trọng đạo” ” nhất tự vi sư bán tự vi sư” ” tiên học lễ hậu học văn” (câu này được viết bằng chữ la-tinh-chữ quốc ngữ ở không ít trường tiểu học và trung học cơ sở) . . .Đấy là chưa kể nhiều ” thầy đồ hiện đại” còn viện dẫn kinh sách để bổ xung cho việc chứng minh tinh thần dân tộc,tinh hoa dân tộc hiếu học, ví như ” ngọc bất trác bất thành khí- nhân bất học bât tri lý” “ấu bất học lão hà vi” ( toàn Hán tự. . . kinh ba chữ !)

Dưới gầm trời này cổ lai đâu chỉ có người Việt mình hiếu học,hay nôm na –hay học ,ham học,siêng năng học. . .Người Trung Hoa cổ có biết bao nhiêu là điển tích rất điển hình cho tinh thần hiếu học.Nhà nghèo học đêm bằng ánh sáng đom đóm,ánh sáng tuyết hắt vào;rồi móc búi tóc treo lên xà nhà ,mỗi khi ngủ gật  lại bị dây giật ngược đầu lên  vân vân và vân vân.Ai cũng biết nhân tài hay cao hơn là thiên tài khoa học cũng như văn chương nghệ thuật của nhân loại không phải từ trên trời rơi xuống. Ngoài thiên phú ,thiên bẩm, thiên định . . .trời cho,họ đều phải học ở trong học đường ,ở ngoài trường đời như thế nào thì trong điều kiện vô cùng ngặt nghèo cả về vật chất lẫn tinh thần thời cổ đại ,thời trung cổ, thời cận đại , họ mới đóng góp cho tiến trình văn minh nhân loại những định lý toán học ,vật lý,cơ học ,động lực học,hóa học hay những tác phẩm văn chương nghệ thuật để đời hang ngàn năm,hàng trăm năm. Về một phương diện nào đó,có thể nói, hay học là bản tính cao quý cao cả cao thượng số một của con người cổ kim khắp bốn biển năm châu, chẳng thể so sánh chuyện hơn thua nếu không muốn thành người lẩm cẩm. Ca tướng lên ,tấu ầm lên tinh thần hiếu học của người mình, không ít ý kiến đã nói trắng phớ ,phản biện thẳng là thời trung cổ hàng ngàn năm phong kiến,nếu cuối con đường trường ốc trường quy không hứa hẹn giấc mơ vinh quy bái tổ “võng anh đi trước võng nàng theo sau (Nguyễn Bính) “một người làm quan cả họ được nhờ”. . .thì sự học chưa chắc đã đậm đà tinh thần hiếu hiếu ham ham như rứa ! Hiển nhiên thời đó học là để đi thi ,hết thi hương thi hội đến thi đình ;thi là  cầu mong có tên bảng nhãn thám hoa. . .chứ đâu phải để ra trường khoác ba lô tới vùng sâu vùng xa, mang sở học ba sẵn sàng đi bất cứ nơi nào nước cần dân đợi ! Hỏi thời a-còng này,”con cháu các cụ cả” (5 xê-một nét hi hữu của sử dụng cán bộ) đa phần lấy Hồ Gươm làm tâm,cố gắng bán kính càng thuộc phạm vi bốn quận nội thành càng tốt;quá lắm  chậy đến  miền tây thủ đô-qua cầu Đuống,sang Đông Anh là cùng .Lại nói ” một bộ phận không nhỏ” cán bộ dảng viên có chức có quyền đang thao túng đời sống kinh tế xã hội,đang bị định danh là bầy sâu ăn hết phần của dân không từ thứ gì,bảo đảm quá bán (hay hai phần ba,hay ba phần tư) là  học giả nhưng bằng thật dấu son đỏ chót,thậm chí không ít còn được thăng thiên học hàm học vị đàng hoàng.Hỏi công trình gì,được phong. . .theo chuẩn mực khoa học ta hay tây,nào ai biết. Nếu phải kể dấu ấn để lại của các vị ,thành tích bất hủ của các vị có lẽ chỉ là hạ cánh an toàn ! Lại còn chuyện con số “khủng” các vị bằng cấp  giả nữa mới rầu ruột .Số lượng tiến sĩ ,giáo sư,  cao học. . . vượt xa mấy nước trong khu vực cả về con số tuyệt đối lẫn tính trên đầu người;thế nhưng một sự thật không thể đảo ngược được là nhiều chỉ số kinh tế ,khoa học công nghệ nước mình vẫn  cách họ  đến mấy ” cánh đồng thời gian” biết bao giờ đuổi kịp ! Nhiều người giỏi thế,thông minh tính trời thế mà sao nước vẫn nghèo ,nợ xấu “nợ đẹp” nhiều quá thế,khoa học  công nghệ ,khoa học nhân văn bao giờ mới thành “then chốt” đua-ra ?. Nếu người mình hiếu học ,ham học ,siêng năng học thật sự,học đi đôi với hành thật sự thì đâu đến nỗi nào chịu thua chị kém em không những ở sân người mà cả ở ngay sân mình.

Đại loại hay học là thế ,còn học hay thì  thôi xin được chỉ nói vài lời. Hiển nhiên thời “vê-đúp-tê-ô” hội nhập khu vực và toàn cầu,muốn hay không trong cuộc tương tranh này, người mình cũng bắt buộc phải theo keo học và học nhanh đầu tiên là trên  thương trường  quốc nội và quốc ngoại,đặc biệt là giao thương  thế giới đi trước mình hàng thế kỷ phát triển kinh tế thị trường và khoa học công nghệ.Cho dù thành tựu chỉ đủ để “mình lại so với mình” nay thế này,trước giải phóng thế kia,trước cách mạng thế nọ vân vân. . . thì nhìn vào đời sống kinh tế xã  hội đất nước, bức tranh cũng có  điểm. . . tươi mưởi nét xuân . Quả là đi tắt đón đầu.Làng tôi cách Hà Nội nửa giờ xe máy,mấy bà chậy chợ ,đi cấy;mấy chị giữ trẻ ,lao công,làm thuê .  . .nghĩa là những người lao động vất vả nhọc nhằn nhất trong cuộc mưu sinh hàng ngày ,cũng xài điện thoại di động;không ít người  cố gồng mua xe máy xịn vè vè. . . Văn minh thời đại đấy chứ đâu. Nếu không học hay thì làm sao có được sự tương ứng ấy,làm sao không ít người làng tôi và con cháu họ đã trở thành công dân toàn cầu theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Thế nhưng cũng chính ở thời điểm . . .đáng mừng này,biết bao nhiêu làn gió độc tràn vào mỗi ngày một . . .tàn bạo hơn tỷ lệ với tốc độ mở cửa,độ cửa mở và những kém cỏi hớ hênh  của cấp quản lý vĩ mô trên nhiều bình diện kinh tế văn hóa xã hội. Chỉ cần lướt nhanh mặt báo lề phải cũng đủ thấy  khuyết tật,tội lỗi,tội phạm thật kinh hồn táng đởm và quá nhiều tật tội vô tiền khoáng hậu ,vượt xa cả trí tưởng tượng của nhà văn là người  vốn thạo nghề hư cấu  bậc nhất

Chuyện học hay hay hay học,biết thế nào cho đủ. Đâu phải  chỉ là ý vị của một  “âm hay ,ba nghĩa khác nhau”. Hay là tính từ,là tốt ,là đẹp đối nghĩa với xâu ,dở;hay, như một liên từ ,thay cho hoặc và hay trạng từ thay cho siêng năng ,ham,hiếu học vân vân. . . Chữ “hay” thuần Việt  nội hàm quá phong phú,nhất là gắn với sự học của người Việt mình.Người viết xin phiếm đàm dịp khác . / .

3 phản hồi to “Phiếm đàm: Người Việt học hay hay hay học ?”

  1. Thứ Sáu, 28-02-2014 – Đề nghị cùng kiện Trung Quốc: Philippines “làm khó” thêm cho giới lãnh đạo CSVN – Đồng tiền mua được gì? | Dahanhkhach's Blog Says:

    […] Đào Dục Tú: Phiếm đàm: Người Việt học hay hay hay học ? (Bà Đầm […]

  2. Anhbasam Điểm Tin thứ Sáu, 28-02-2014 | doithoaionline Says:

    […] Đào Dục Tú: Phiếm đàm: Người Việt học hay hay hay học ? (Bà Đầm […]

  3. NHẬT BÁO BA SÀM : TIN THỨ SÁU 28-2-2014 | Ngoclinhvugia's Blog Says:

    […] – Nguyễn Tất Thịnh – Hố đen Văn hóa (Chúng ta/ Dân Luận). – Đào Dục Tú: Phiếm đàm: Người Việt học hay hay hay học ? (Bà Đầm Xòe). – Hoà âm, thanh âm và ghi âm (Dr. Nikonian). – Thả nổi hướng dẫn […]

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: