YẾU KÉM DỄ THẤY KHÓ CÃI CỦA VĂN HỌC ViỆT NAM

Nguyễn Hoàng Đức

Trong kinh tế chúng ta không minh bạch thì có vô số những kẻ hãm tài nhưng tham nhũng giầu sụ, giầu đến mức có thể đánh một ván cờ vài tỉ đồng, mà đấy mới chỉ là cán bộ cấp tỉnh, cấp cao hơn thì không biết cỡ nào?!

Trong học tập nếu không minh bạch có vô số kẻ dốt nát nhưng quay cóp xin điểm vẫn đỗ xuất sắc.

Trong văn học có vô số những kẻ không muốn minh bạch để à uôm ra vẻ văn học là miền đất thánh không phải ai cũng xía vô được, rồi họ còn tự bảo kê mình với luận điệu phải có thiên bẩm mới viết được văn thơ, nhưng mà với cái “thiên bẩm” giả vờ tưởng tượng đó họ lại co cụm cấu kết bè cánh nấp sau các ban biên tập và giám khảo thoải mái tung tác duyệt bài, trao giải thưởng cho nhau, toàn quyền văn học bụng: cho người này là biết viết văn, người kia không có văn. Để tránh tình trạng này kéo dài mãi mãi, kéo cho đến khi tất cả “văn học bụng” kia kiếm xong danh vọng và hạ cánh an toàn, tôi xin nêu rõ vài điểm chính yếu kém của văn học Việt Nam.

 

Theo đánh giá chung, thì người Việt mới chỉ có thể tạng văn học vui đùa giải trí, thơ mẩu, thơ vụn là chính, chứ chưa yêu văn thơ theo kiểu đó là những văn bản dẫn dắt, định hướng hay thiết lập lối sống cho cuộc đời. Ở phương Tây, có rất nhiều tác phẩm, nhân vật đã trở thành hình mẫu “phát sốt” cho một lối sống mở rộng như phong trào hay xu thế thời đại. Ở ta thì chỉ có mấy câu đối, vài vần thơ bẻm mép ở trên môi.

Cuộc đời cũng như thế giới không thể có nếu không có CON NGƯỜI.

Văn chương không thể có nếu không có NHÂN VẬT.

Cái yếu kém đầu tiên của văn học Việt Nam, chưa nói cái gì sâu xa hay cao siêu, mà cái dễ thấy nhất, đó là: Tình tiết yếu.

Tôi xin lý giải từ thấp đến cao. Mới đây khi ngồi bàn luận với một anh bạn khá trẻ thế hệ 8x, có tên là Quách Đình Đạt, anh bạn này trông sáng sủa thông minh, đã từng du học ở Pháp nhiều năm, thành thạo tiếng Pháp, tiếng Anh. Kiến thức như thế cũng chưa có gì ghê lắm, nhưng cái chính anh bạn trẻ này rất hồn nhiên và thẳng tưng, không có kiểu nói ấp úng nước đôi. Anh ta bảo: “Văn học trước hết muốn hấp dẫn thì tình tiết phải hay hoặc đặc biệt, nghĩa là nó như một bản lề hay cuộc bùng nổ nào đó, dẫn bạn đọc vào một thế giới khác. Một anh chàng gặp một cô nàng, họ hẹn nhau đi uống cà phê, điều ấy chẳng có gì đặc biệt. Nhưng một anh chàng sau khi nghe tin người yêu mắc bệnh ung thư, vẫn quyết định cầu hôn nàng. Đó là một tình tiết khác hẳn”.

Tại sao văn học Việt Nam vắng bóng những cuộc đấu súng, đấu gươm? Vì đó là những cuộc đấu vì danh dự. Người Việt cũng như người Trung Quốc chưa có lối sống trọng danh dự, thậm chí người ta còn thích thú bài học của Hàn Tín lòn chôn thằng hàng thịt để bảo toàn thân thể. Trong một bộ phim của Hồng Kông có cảnh một nữ tu nắm chặt lấy thánh giá rồi quyết định làm chứng dối để cứu vớt một cô gái điếm nghèo nàn trước những kẻ giầu có uy quyền gian ác. Một cảnh như vậy trong văn học Việt Nam  cũng khó mà có nổi. Tại sao? Vì người Việt đâu có giầu đức tin sám hối trước Đấng toàn năng để có thể giằng xé lương tâm thực hiện một quyết định “sáng tạo” như vậy.

Điện ảnh, theo từ của Bách khoa thư là “kịch màn ảnh” hiện nay đang là môn nghệ thuật hùng hậu hấp dẫn và uy quyền bậc nhất. Căn cứ vào chữ “kịch” của nó, điện ảnh là thứ bản mềm của văn học. Kịch đó đòi hỏi phải có nhân vật. Nhân vật muốn hấp dẫn thì phải có những tình tiết đáng giá. Đó là cái văn học Việt Nam cực kỳ yếu ớt. Yếu ớt từ già đến trẻ. Cụ thể, những ông vua bà chúa của truyện ngắn từ đó leo lên tiểu thuyết mi ni ba xu đã thất bại cháy vốn nặng nề vì không có được tình tiết. Truyện của lớp trẻ ngày nay như trò lắp ráp vội vàng trên điện thoại di động hay laptop, nhân vật nhạt nhẽo, tình tiết hiếm khi đi ra khỏi bản thân để trở thành “văn học được khách thể hóa”.

Về mặt học thuật. Có hai đẳng cấp viết văn:

1-     Kể chuyện: Theo Bách khoa, được dùng tên có gốc Latin là “Recite”, có nghĩa, kể lại, tường trình. Chuyện kể, cổ nhất là ngụ ngôn của các dân tộc, luôn có ông thánh bà tiên, các con vật biểu tượng cao với những tình tiết đắt giá. Con sói xin thò một chân vào chuồng của con thỏ là một tình tiết hay.

Văn học Việt Nam có bao nhiêu tình tiết hay đây? Hay nó hiếm đến mức hàng nghìn các nhà thơ viết trường ca không có nổi nhân vật? Dăm mười năm hiếm hoi mới sinh ra nhân vật thì người này dại đến già, chẳng biết làm gì vẫn còn ngồi gãi háng? Đó có phải thất bại gần như tuyệt đối của nền thơ Việt? Thất bại đến mức, gần đây, theo các nhà thơ phản ánh, hầu hết các nhà thơ đều muốn tự gọi mình thành nhà văn. Nhà văn là ai? Mới đây CLB sáng tác thơ chui xuyên Việt đã trao giấy chứng nhận nhà thơ cho bất kỳ ai nộp 150 nghìn đồng cộng với 2 bài thơ đi chép cũng được. Sau khi có giấy chứng nhận là nhà thơ rồi, số này tất nhiên lại tự xưng mình là nhà văn. Trời ơi, thật là một cú bắc cầu ngoạn mục, lấp liếm ăn gian. Ở đời, cái bếp khác cái nhà. Cái bếp to mấy cũng không được gọi là nhà vì chức năng nấu ăn của bếp. Cái nhà bé mấy dù bị ám khói do đun nấu cũng không phải là cái bếp vì chức năng sinh hoạt của nó. Nhà văn khác nhà thơ nhiều lắm. Nhà văn là lao động nghệ thuật, hì hục viết. Nhà thơ ở Việt Nam chủ yếu mới chỉ có sinh hoạt vui thú trà dư tửu hậu vần vèo. Tư duy hai bên khác hẳn nhau. Một đằng tiệp cận trà sát thẳng thừng với cuộc đời. Một đằng chỉ thích ẵm nựng với mấy câu khen bùi tai giành cho vài câu lèo tèo cảm xúc ngọt như đường.

2-     Sáng tạo, hay Kiến tạo: Theo Bách khoa nó có tên gốc Latin là “Compose”. Trong từ sáng tạo này nó mang ý nghĩa của từ Kiến trúc hay Thiết kế. Nó bao gồm chữ Pose: tức là đặt để, từ này biết thành danh từ vị trí như Position. Nó được ghép với chữ “Com” – có nghĩa là Cùng nhau. Vậy hiểu theo nghĩa đen: Sáng tạo là lắp đặt mọi vật thành một tổ hợp lớn. Mọi vật lớn ở đời như lâu đài, máy bay, hay tác phẩm đều là sự lắp đặt từ nhiều bộ phận riêng lẻ. Có một câu nói của triết gia Hegel: Tất cả mọi vì kèo phải ăn khớp với cột. Đấy muốn lắp đặt một tòa nhà, người ta phải lắp đặt mọi vì kèo theo hướng vuông góc với cột.

Một tác phẩm sáng tác văn học đúng nghĩa luôn phải bao gồm các nhân vật rồi các tình tiết, chúng phải được lắp đặt hoàn hảo với nhau. Chính vậy tác giả mới mang vai trò của một kiến trúc sư. Giới văn học Anh mới đây phát hiện văn hào vĩ đại bậc nhất thế giới Shakespeare chủ yếu viết lại những vở kịch của người khác. Vậy thì cái vĩ đại của ông nằm ở tổ hợp kiến trúc nhiều hơn là sáng kiến. Tại sao với hầu hết các nhà văn Việt Nam, cốt truyện rồi nhân vật, rồi tình tiết lại trở thành một thách thức không thể vượt qua? Chúng ta hãy nhớ, hầu hết các truyện thơ dài có nhân vật như Truyện Kiều, Lục Vân Tiên, hay Tống Trân – Cúc Hoa, Lưu Bình – Dương Lễ của thơ hay sân khấu kịch hát Việt Nam là phải lấy của Tầu. Có phải đơn giản chỉ vì: các tác giả Việt yếu ớt về lý trí từ đó không thể lắp đặt và kiến trúc thành tác phẩm lớn được. Than ôi, có bao giờ rèn luyện về lý trí đâu mà đòi có lý trí, chưa học đã lo biện hộ “không có thiên bẩm thì học mấy cũng không thành tài”. Chúng ta nên chắc chắn, nhạc sĩ dù có thiên bẩm bao nhiêu, nếu không học không bao giờ sáng tác được giao hưởng. Ít học thì chỉ có viết mấy đoản ca bé tẹo.

Nhân vật muốn có tư tưởng thì phải đối thoại và hành động. Nhưng lý trí đã yếu nhà văn ta lấy đâu ra tư tưởng? Một cô  Thị khát uống nước rồi đi tiểu, đấy không phải là hành động mà là Sinh hoạt. Rồi cô thập thò chờ đợi, rồi tình ái, rồi rửa ráy, thậm chí kể cả nhớ nhung sụt sùi, đó vẫn chỉ là sinh hoạt. Văn học Việt chủ yếu mới dừng ở sinh hoạt, có rất ít tư tưởng và hành động.

Bài đã tạm dài, tôi xin rút lại: Cái yếu hiển nhiên của văn học Việt Là mì không người lái, tức thơ không có nhân vật. Kể cả một số truyện ngắn của các tác giả trẻ, nhân vật rất nhợt nhạt. Viết văn mà không có nhân vật khách thể hóa tư duy của bản thân thì có khác gì tự sướng?! Ngay đó là cái yếu về tình tiết, nó chủ yếu là sinh hoạt chứ không phải thời khắc mang tính quyết định của tư tưởng. Tư tưởng là gì? Tất nhiên nó nằm trên não và không có mùi của thức ăn theo kiểu giá áo túi cơm được. Một khi chúng ta không bao giờ ưu tư về những thứ lý tưởng như tự do, bình đẳng, bác ái, thì tư tưởng chỉ là thứ bị dạ dầy che lấp mà thôi. Cái yếu về tình tiết là rất cụ thể, mong rằng những nhà văn yếu kém nên nhận ra điều đó để vượt qua chứ không nên à uôm tưởng bở xây lâu đài kính cho mình rằng đó là tài năng theo cách của riêng ta. Văn học cũng như nghệ thuật nếu không đạt đến giá trị phổ quát nó mãi mãi chỉ là thứ ẻo lả màn the nhếch nhác nghèo nàn chỉ đáng nấp sau chiếc ri-đô. Như vậy thì bàn gì đến tầm quốc gia và thế giới?

NHĐ   20/08/2013

16 phản hồi to “YẾU KÉM DỄ THẤY KHÓ CÃI CỦA VĂN HỌC ViỆT NAM”

  1. doanhhoangduc Says:

    Những bài viết của Nguyễn Hoàng Đức tôi cho rằng có nhiều nhà văn nổi đóa, tức giận và phần bạn đọc thì cũng không kém. Tôi có nhận định rằng tuy NHĐ nói đúng và trúng nhưng khó lọt tai nhiều người bởi vì xã hội ta đang sống có nhiều khái niệm bị đánh tráo, nó có nguyên nhân vì định hướng chính trị kìm hãm tự do cho nên ông trên nói là ông dưới đồng ý luôn, miễn bàn luận, miễn trao đổi cho nên văn hóa tranh luận chưa hình thành, nhiều khái niệm về lý luận thường hiểu nông cạn chính vì thế mà người đọc, người viết vẫn còn nhiều khoảng cách. Cứ đọc vài cặp phản biện và tranh luận gần đây là thấy rõ…

  2. Salem Says:

    Mời các bác đọc thêm bài này, có vẻ như nó đang bị cấm đăng
    http://nguoicaotuoi.org.vn/Story.aspx?lang=vn&zoneparent=0&zone=7&ID=10296

  3. montaukmosquito Says:

    Nguyễn Hoàng Đức viết nhiều nhưng đọc ít nên bắt đầu đâm ra lẩn thẩn .

    Có 2 cái không một tay phê bình ở ngoài này dám làm . 1- Dám quả quyết như thế này hoặc như thế khác mới là văn học/nghệ thuật . Đơn giản, nền nghệ thuật văn hóa ngoài này phát triển nhờ vi phạm tất cả những điều gọi là cấm kỵ .Nói văn học/nghệ thuật phải như thế này, không được thế kia sẽ có những tay nghệ sĩ tạo ra những tác phẩm vi phạm đủ những thứ không được vi phạm … và hơn nữa .

    2- Dám quả quyết nghệ thuật sẽ đi tới một điểm nào đó . Trong một buổi phỏng vấn gặp phải câu hỏi “Nghệ thuật sẽ đi tới đâu”, Lucas Samaras -tra google nếu không biết- cho câu hỏi đó ngu xuẩn, vì nếu ông ta biết nghệ thuật sẽ đi đến đâu, ông sẽ tới đó trước rồi .

  4. traumong Says:

    Tôi thấy anh NHĐ nói đúng là văn học của ta thiếu chi tiết hay, thiếu nhân vật. (Một nhà văn có nói: Chi tiết làm nên truyện ngắn, Goócky nói văn học là nhân học). Theo tôi, ta chưa có nhiều nhà văn thực tài, điểm yếu chung là chưa nghiền ngẫm kỹ về bản chất văn học, còn viết chung chung. Cụ thể là chưa cá biệt hoá được nhân vật. (Hêghen nói đại ý là nhà văn khái quát hoá sự sống bằng cách cá biệt hoá; bác Hồ nói là văn nghệ phải phản ánh sao cho chân thực và độc đáo, (độc đáo chính là cá biệt hoá, có một không hai). Chỉ những nhân vật có một không hai mới tạo được chỗ đứng trong lịch sử văn học như Thuý Kiều, Hoạn Thư, Từ hải của Nguyễn Du và Thanh Tâm Tài Nhân, người phụ nữ đầy khát vọng tình yêu trong thơ Hồ Xuân Hương, AQ của Lỗ Tấn, Chí Phèo của Nam Cao…

    • Thắng Du Says:

      Gớm ! ông traumong lại còn dẫn cả giáo huấn của ông “bác Hồ” ra nữa. Riêng nền văn học từ sau năm 1945 đến nay dưới triều đại của ông Hồ, thì văn học là tởm nhất đấy ông traumong ơi.

      • traumong Says:

        Thưa ông Thắng Du.
        Đúng là văn học ta từ 1945 đến nay không mấy thành tựu. Riêng về bác Hồ, tôi thấy bác có nhiều ý kiến sâu sắc về lĩnh vực này. Đáng buồn là khá đông người hiểu không đúng về tư tưởng cũng như quan điểm thẩm mỹ của bác. (Một số do cảm tính, một số cố tình hiểu sai, lợi dụng uy tín của bác để bao biện cho hành vi cơ hội của phe nhóm). Tôi tin lịch sử sẽ công bằng với bác.

    • Thắng Du Says:

      Ôi giời ơi! Lịch sử sẽ phán xét rất công bằng về cái ông “bác Hồ: của bạn traumong. Lịch sử sẽ phán xét về cái thứ chủ nghĩa CS quái thai đã và đang là đại họa của nhân loại trong suốt 100 năm qua, cái thứ chủ nghĩa đã được thế giới văn minh xếp sau chủ nghĩa phát xít. Còn với tôi, cái ông “bác Hồ” của traumong đích thị là một tội đồ của dân tộc.

  5. doanhhoangduc Says:

    Đọc 2 còm của montaukamosquito tôi có cảm giác là dư luận viên vì có quan điểm cho rằng ngồi ăn lương của nhân dân mà không làm đúng bổn phận của nhà báo coi là chấp nhận được ! Và cả ở Com 1 nữa, có lẽ nên tiết kiệm thời gian với con người này hoặc là nhiều khái niệm đã bị đánh tráo, vậy có tranh luận cũng bằng thừa

  6. YẾU KÉM DỄ THẤY KHÓ CÃI CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM | CÓP NHẶT Says:

    […] Nguồn: badamxoevietnam2 […]

  7. Thắng Du Says:

    Đọc ý kiến của ông này tôi thấy phát chán, vì không biết ông ấy định nói gì ? Còn tiền thuế của dân bị nhà nước bòn rút rồi sài vô tội vạ vào những việc nuôi báo cô hội này hội nọ để cho các hội đó bưng bô cho sự độc tài sắt máu của mình. Bài của ông Nguyễn Hoàng Đức đặt vấn đề cần nhìn thẳng vào cả một nền văn học quá yếu kém ít sáng tạo, thích vay mượn, lại thích vỗ ngực tự sướng. Với một lực lượng đồ sộ đến hơn một ngàn nhà văn hội viên nhà văn mà mấy ngàn chú nữa làm thơ khắp cả nước mà tác phẩm “nhớn” thì không có.

  8. doanhhoangduc Says:

    Biêt rằng nói với montaukmosquito là thừa, nhưng buộc lòng phải có 2 phút để nói với bà con. So sánh người ăn tiền thuế hàng tháng của dân với những người phải tự lao đông để kiếm sống mà nghe được ? Bà con xem, sự đúng sai rõ như thế mà vẫn đưa ra lý luận, có phải khái niệm phân biệt đúng sai đã bị đánh tráo hay là người tâm thần cũng vậy. Bà con để ý loại này ở trên mạng khá nhiều, đấy là chủ nhà đã lọc bớt rồi đấy. Từ nay tôi không đọc còm này !

  9. Lao Động Says:

    mịa nóa cứ, thằng Thanh Thảo và thằng Phạm Đương vừa ăn lương nhà nước, một thằng Chủ tịch Hội VHNT Quảng Ngãi, một thằng PV Thanh Niên, lại còn hù dọa cơ quan doanh nghiệp không chi tiền thì uýnh thân bại danh liệt luôn. Thấy phe dân chủ đấu tranh, bọn nó phun nước bọt hùa theo, ý ta đây đổi mới, kiếm chút danh phòng hờ. Thấy phe bảo thủ có dự án, bọn nó rà theo bí thư chủ tịch kiếm chút tiền thưởng và dắt vợ con đi rì sọt miễn phí (bằng cách viết báo ca ngợi dự án hoặc phỏng vấn bí thư chủ tịch cho mát mặt!
    Thanh Thảo :”Tôi mơ cứt ngập nhà anh-mai giàu anh trẻ hai mươi phần trăm(cứt)” được giải thơ xú uế kiếm 20 triệu HNV!
    Phạm Đương thơ “đếch”, đạo văn giờ thứ 25 được Thanh Thảo kiếm chút “kèm trẻ em” 20 triệu! Về hù dọa Quảng Ngãi kiếm 20 triệuX 2 thằng! Còn “bất thành văn” vô thiên lủng!
    Chúng nó sọc dưa gió chiều nào theo chiều ấy, lưu manh kiếm chác như bọn vô đạo!
    “Dấu chân qua trảng cỏ- Đạp cứt suốt một đời!”

  10. trọng lú Says:

    Cái đám hội nhà văn, nhà thơ thúi, toàn là mấy thằng xu hướng, nịnh bợ,đóm ăn tàn…

  11. Thắng Du Says:

    Kính gửi Bà Đầm Xòe. Thưa Bà, chúng tôi những người yêu trang blog này rất mệt mỏi và chán ngán về những ý kiến phản hồi tệ hại, phá đám của những “dư nuận viên” kiểu như của montaukmosquito. Vì vậy đề nghị Bà bớt chút thời gian lược bỏ hẳn những phản hồi loại này. Xin trân trọng cảm ơn Bà.

  12. Phan Minh Says:

    Rượu nhạt uống lắm cũng say. Điều hay nói mãi dẫu hay cũng nhàm! ông Nguyễn Hoàng Đức lưu ý !

  13. Người nhà quê Says:

    Ông Đức nói đúng một phần . Nhưng tôi nghĩ: Chừng nào chính trị còn chỉ đạo những người viết văn ,trả lương để nuôi họ , phục vụ cho mục đích của nhà cầm quyền thì không thể có nhà văn chân chính, không có tác phẩm đạt đỉnh cao . Nhà văn chân chính phải được tự do sáng tạo ,muốn vậy trước hết họ phải tự nuôi sống mình
    (có thể bằng nghề khác , hoặc nghề văn), không phụ thuộc vào cơm
    gạo của người khác , thì mới thoát khỏi thân phận nô lệ để trở thành
    nhà văn tự do. Còn nhà văn nước ta hiện nay, đều ăn ” lương của đảng” thì làm sao tránh khỏi thân phận nô lệ kia chứ ! Hãy thông cảm
    và thương lấy họ bà con ơi !

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: